آسیب جزو لاینفک هر فعالیت بدنی است و متخصصین آسیبشناسی ورزشی راهنما، مشاور و درمانگر این آسیبها هستند. اما “آسیب شناسی ورزشی چیست؟” و چه نقشی در پیشگیری و درمان آسیبهای ورزشی دارد؟ کلمه “آسیب شناسی ورزشی به انگلیسی” چیست؟ آسیبشناسی ورزشی به بررسی و تحلیل آسیبهای ناشی از فعالیتهای بدنی میپردازد و متخصصان این حوزه با استفاده از دانش و تکنیکهای خاص خود، به شناسایی، پیشگیری و درمان آسیبهای ورزشی کمک میکنند. شناخت پر آسیب ترین ورزش ها نیز به متخصصان این حوزه کمک میکند تا راهکارهای مؤثرتری برای کاهش خطرات و پیشگیری از آسیبها ارائه دهند.
آسیب شناسی ورزشی چیست؟
آسیب شناسی ورزشی چیست (What is sports medicine) و چه نقشی در پیشگیری و درمان آسیبهای ورزشی دارد؟ فعالیتهای بدنی باعث تقویت عضلات ریز و درشت میشود و به بهبود عملکرد قلب و عروق، تنظیم تنفس، بهبود تعادل، زیبایی و تناسب اندام کمک میکند. اما بدون توجه به تخصص آسیب شناسی و رعایت اصول ایمنی، این فعالیتها ممکن است منجر به آسیبهای جدی شوند.
اما در انجام این فعالیت ها بدلیل رعایت نکردن اصول ایمنی و همچنین عدم استفاده از وسایل ایمنی مناسب ممکن است ورزشکار را دچار آسیب دیدگی کند. این آسیب دیدگی ها ممکن است کشیدگی ساده عضله باشد و طی گذشت چند روز درمان پیدا کند اما آسیب های شدید تر توانایی لازم برای ادامه را از ورزشکار می گیرد. بنابراین در دانشگاه زیر شاخه ی علم تربیت بدنی، رشته ایی به نام آسیب شناسی ورزشی تدریس می شود؛ برای آشنایی بیشتر با گرایش آسیب شناسی ورزشی و حرکات اصلاحی پیشنهاد میشود این متن را مطالعه کنید. آسیب شناسی ورزشی به معنی صدمات و آسیب هایی است که ناشی از فعالیت های مختلف بدنی هستند و بافت های نرم بدن را نشانه می گیرند.
تعریف آسیب شناسی یا پاتولوژی
“آسیب شناسی یا پاتولوژی”، شاخه ایی از علم پزشکی است که آسیب های فیزیکی و بیماری هایی که بر روی بافت بدن اثر گذار هستند را برسی می نمایند. به آسیب شناسی ورزشی به انگلیسی پاتولوژی (Pathology) گفته میشود؛ به معنای آسیبشناسی است و به بررسی و مطالعهی تمامی بافتهای بدن که دچار تغییرات ساختاری یا اختلال در عملکرد شدهاند، میپردازد.
آشنایی با انواع آسیب شناسی
- آسیب شناسی اجتماعی: بررسی رفتارهایی که برای یک جامعه زیانآور است، در مقاطع آسیب شناسی مختلف بررسی میشود تا تأثیرات منفی آنها بر جامعه شناخته و مدیریت شود.
- آسیب شناسی روانی: برسی ناهنجاری های روانی
- آسیب شناسی ورزشی: پژوهش و بررسی انواع آسیبهای شایع ورزشی و علل آنها، و ارائه راهکارهای پیشگیری به مربیان، ورزشکاران و دیگر افراد مرتبط.
گرایش آسیب شناسی ورزشی از دو قسمت مجزا تشکیل شده است:
- آسیب شناسی ورزشی: پژوهش و بررسی انواع آسیبهای ورزشی شایع و علل آنها برای ارائه راهکارهای پیشگیری.
- حرکات اصلاحی و توانبخشی: تشخیص آسیب و درمان آن با استفاده از تمرینات و حرکات اصلاحی کمک شایانی به ورزشکاران و مربیان میکند.
ضرورت وجود متخصص آسیب شناسی ورزشی
باید بدانید ورزش کردن در کنار تمام فواید مثبت و مفیدی که دارد، آسیب دیدگی از مشکلات جدایی ناپذیر آن نیز به حساب می آید. پژوهش ها نشان می دهند، 86.5 درصد ورزشکاران به نوعی دچار آسیب دیدگی شده اند. ورزشکارانی که آمادگی جسمانی بالاتری دارند، کمتر دچار آسیب می شوند و یا در صورت بروز آسیب زودتر ترمیم پیدا می کنند. از جمله دلایلی که باعث آسیب به ورزشکاران می شود، استرس مسابقه، عدم آمادگی جسمانی لازم، دانش پایین مربیان، خشونت ورزشکاران و نبود مربی است.
یک متخصص آسیب شناسی یا پاتولوژی ورزشی باید بتواند آگاهی عمومی مردم را دربارهی عوارض جسمانی و روانی که در هنگام ورزش کردن به وجود میآید، افزایش دهد. همچنین، با ارائه تمرینهای حرکتی مناسب، اندامهای ضعیف را تقویت و ترمیم نماید.
هر ورزش یک آسیب
در انجام حرکات ورزشی ممکن است هر قسمت از دستگاه عضلانی، اسکلتی دچار آسیب شود اما به طور کل محققین آسیب شناسی پی برده اند که برخی از آسیب ها در فعالیت های بدنی خاصی اتفاق میوفتند و با شناخت آن ها می توانیم تا حدودی در زمان مناسب از وقوع این آسیب های وزشی جلوگیری نماییم.
برخی از آسیب های ورزشی مانند، خراشیدگی، کبودی، کشیدگی و گرفتگی در تمامی فعالیت های بدنی مشترک است. اما برای مثال آسیب های ورزشی که در دست بازیکنان بسکتبال اتفاق می افتد در فوتبالیست ها دیده نمی شود. ما در این مقاله به آسیب های شایع در برخی از ورزش ها اشاره می کنیم تا بیشتر با تفاوت آسیب شناسی در هر ورزش آشنا شوید. همچنین در وبلاگ انتشارات حتمی مقاله های دیگری منتشر شده که خواندن آن برای علاقهمندان به علوم ورزشی و پزشکی خالی از لطف نیست.
آسیب شناسی ورزش فوتبال : شایع ترین آسیب ها در ورزش فوتبال در اندام تحتانی بوجود می آید و سپس در سر و صورت و در آخر کمر می باشند. برای مثال، شایع ترین آسیب زانو در فوتبالیست ها پارگی رباط سلیبی است.
آسیب شناسی ورزش شنا : از آسیب های شایع در ورزش شنا می توان به آسیب های ستون فقرات و گردن اشاره کرد.
یک متخصص آسیب شناس ورزشی شایع ترین آسیب ها در هر ورزش را شناسایی کرده، و راهکارهایی که باعث پیشگیری از این آسیب ها به ورزشکاران می شود را ارائه می دهد.
رشته ی آسیب شناسی ورزشی چیست؟
یکی از محبوبترین رشتههای گرایش تربیت بدنی، رشتهی آسیبشناسی ورزشی است. به علاقه مندان به تحصیل در این گرایش پیشنهاد میشود از نمونه سوالات کنکور ارشد تربیت بدنی مرتبط یا این رشته دیدن کنند. این رشته به بررسی و تحلیل آسیبهای ناشی از فعالیتهای بدنی میپردازد و در زمینهی توانبخشی و ورزش درمانی اهمیت ویژهای دارد.
شما میتوانید در مقطع کارشناسی ارشد در این رشته تحصیل کنید و به شناسایی آسیبهای ورزشی پرداخته و راهکارهایی جهت اصلاح، تقویت و تسریع فرآیند درمان ارائه دهید. با وجود اینکه آسیبشناسی ورزشی طرفداران زیادی دارد، ظرفیت پذیرش این رشته پایین است. این رشته در سه گرایش اصلی شامل تربیت بدنی (ویژه معلولین)، حرکات اصلاحی، و امدادگر ورزشی تشکیل میشود، اما لازم به ذکر است که گرایش تربیت بدنی (ویژه معلولین) در دانشگاهها پذیرش ندارد.تعداد زیادی از کتاب های این رشته که در دانشگاه تدریس میشوند توسط انتشارات حتمی چاپ و منتشر شده است.
دانشگاه های دارای رشته آسیب شناسی ورزشی
شهر تهران: دانشگاه تهران_ علامه طباطبایی، شهید بهشتی، شهید باهنر و خوارزمی
سایر شهر ها: شهر ارومیه_ اراک_ گیلان _شهر کرد_مشهد_ همدان و دانشگاه آزاد
رشته ی آسیب شناسی ورزشی در مقطع دکتری
با توجه به دفترچه آزمون دکتری منتشر شده از سوی سازمان سنجش، فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد رشته ی تربیت بدنی و علوم ورزشی (در تمامی گرایش ها) می توانند در آزمون دکتری رشته ی آسیب شناسی ورزشی شرکت نمایند. برخی از دانشگاه ها در مقطع دکتری رشته ی آسیب شناسی ورزشی را پذیرش می نمایند.
دکتر آسیب شناسی ورزشی کیست؟
زمانی که شما دچار آسیب های ناشی از ورزش می شوید، با کمک دکتر آسیب شناسی ورزشی زودتر می توانید به روتین گذشته ی خود بازگردید. دکتر آسیب شناسی ورزشی وظایفی مانند پیشگیری، تشخیص، راهنمایی، مشاوره، توانبخشی و درمان دارد که در ادامه با جزئیات بیشتری به آن اشاره شده است.
- یکی از وظایف این متخصصین، شناسایی آسیب است. به منظور اینکه متخصص تشخیص دهد آسیب عضلانی، مفصلی، تاندونی یا کارتیلاژی محسوب می شود.
- یک متخصص آسیب شناسی باید با انجام تست های حرکتی و اندازه گیری انعطاف و قدرت عضلات، عملکرد حرکتی ورزشکار را ارزیابی کند.
- یک متخصص آسیب شناسی باید به منظور پیشگیری و بهبود آسیب های حرکتی، برنامه های تمرینی مناسب ورزشکار طراحی نماید.
- متخصصین آسیب شناسی، به ورزشکاران برای اصلاح حرکت، تقویت و انعطاف عضلات راهنمایی و آموزش هایی را ارائه می دهند.
- متخصص آسیب شناسی به کسانی که دچار آسیب های ورزشی و یا جراحی شده اند، خدمات توانبخشی و ورزش درمانی ارائه می دهد.
- ورزشکاران بعد از آسیب دیدگی یا جراحی با پشتیبانی و راهنمایی متخصصین آسیب شناسی به عرصه ی ورزش باز می گردند .
- جهت پیشگیری از آسیب های ورزشی، متخصصین آسیب شناسی، به ورزشکاران و تیم های ورزشی مشاوره ارائه می دهند.
- متخصص آسیبشناسی ورزشی، بر اساس انواع آسیب شناسی ورزشی و با در نظر گرفتن وضعیت فیزیکی، هدف و نیاز ورزشکار، مشاورههایی جهت برنامهی ورزشی ارائه میدهد.
بازار کار آسیب شناسی ورزشی
در این عصر با توجه به رشد فرهنگ ورزشی مردم و افزایش توجه به سلامتی، متخصصین این رشته خواهان زیادی دارند. از آنجایی که آسیب های ورزشی جزو لاینفک هر حرکت فیزیکی است، بازار کار این رشته زیاد شده است. از جمله حوزه هایی که فارغ التحصیلان رشته ی آسیب شناسی ورزشی در آن می توانند اقدام به فعالیت نمایند به موارد زیر می توان اشاره کرد :
- مطب و یا کلینیک
- باشگاه های ورزشی
- به عنوان مربی یا مشاور در تیم های ورزشی
- به عنوان استاد و یا پژوهشگر
- مراکز توانبخشی و ورزش درمانی
- مراکز فیزیوتراپی
- بیمارستان ها و مراکز بهداشتی
بازار کار رشته ی آسیب شناسی ورزشی در جهان
رشته ی آسیب شناسی ورزشی علاوه بر داخل ایران در کشور های خارجی نیز، اهمیت زیادی دارد. گرایش های مرتبط با “انواع آسیب شناسی ورزشی” در کشور های مختلف: فیزیولوژِی ورزشی، علو ورزشی ( بخش توانبخشی و تربیت بدنی)، روانشناسی ورزشی و …است. زمینه ی شغلی این رشته در کشور های خارج از ایران فراوان است اما پذیرش این شغل ها مستلزم فعالیت های پژوهشی و آموزشی بسیاری است.
حقوق و درآمد رشته ی آسیب شناسی ورزشی
حقوق و مزایای رشته ی آسیب شناسی بستگی به بازار کار کشوری که در آن فعالیت می کنید، مکان کار، سابقه ی کار و نیاز های بازار است. میزان درآمد فعالانه حوزه ی آسیب شناسی در ایران، بستگی به اینکه در کلینیک های معتبر یا در بیمارستان و مراکز توانبخشی فعالیت نمایند، متفاوت است. در برخی از کشور ها درآمد متخصصین این رشته با حقوق پزشکان برابری می کند. در کل کشور هایی مانند، آلمان، ژاپن، کانادا و … حقوق بهتر و بیشتری را به فعالان این رشته می دهند. هر چقدر شما در علم خود را در رشته ی آسیب شناسی ورزشی به روز تر و قوی تر نمایید، درآمد و شرایط کاری بهتری می توانید داشته باشید.
معرفی کامل ترین مجموعه کتاب های آسیب شناسی ورزشی
کسانی که طالب شرکت در آزمون مقطع ارشد و دکتری رشته ی آسیب شناسی ورزشی می باشند باید دقت داشته باشند که این رشته محبوبت زیادی در جامعه دارد و ظرفیت پذیرش دانشگاه ها در این رشته بسیار پایین است. بنابراین شما باید آمادگی های لازم جهت شرکت در آزمون را پیدا نمایید. تمامی کتاب های آسیب شناسی ورزشی اعم از طبقه بندی، تست و نکات در سایت حتمی موجود است. با مراجعه به سایت انتشارات حتمی، میتوانید از تنوع و مجموعهی کامل کتابهای آمادگی برای شرکت در آزمونهای رشتهی آسیبشناسی ورزشی بهرهمند شوید.
علاوه بر منابع آزمون، مطالعه کتاب های جلوگیری از آسیب ورزشی نیز به شما کمک میکند تا با روشهای پیشگیری از آسیبها آشنا شده و آمادگی بهتری برای موفقیت در رشته آسیبشناسی ورزشی پیدا کنید.
