“دیسک کمر چیست؟” علل، علائم و روشهای درمان آن که یکی از مشکلات شایع در ستون فقرات است را در ادامه بررسی می کنیم. در این راستا، آسیب شناسی و حرکات اصلاحی میتوانند در تشخیص و درمان موثر دیسک کمر نقش مهمی ایفا کنند. این عارضه زمانی رخ می دهد که دیسک های بین مهره ایی ستون فقرات آسیبب دیده یا بیرون زده شوند. دیسک کمر چیست و “دیسک کمر کجاست؟” در این مقاله به بررسی علل، علائم و درمانهای دیسک کمر میپردازیم و رایجترین سوالات درباره این عارضه را پاسخ میدهیم.
دیسک کمر چیست؟
دیسک کمر مشکل رایج در ستون فقرات است. تشخیص دقیق و درمان مناسب دیسک کمر نیازمند آسیب شناسی یا پاتولوژی دقیق است تا بتوان علت اصلی مشکل را شناسایی و درمان کرد. دیسک های بین مهره ایی، به عنوان بالشتک های نرم بین مهره ها عمل می کنند. زمانی که این دیسک های بین مهره ایی دچار آسیب یا فتق می شوند، باعث احساس درد، بی حسی و ضعف در کمر، پاها و گاهی اوقات دست ها می شود.
دیسک کمر کجاست؟
همانطور که از اسمش پیدا است، دیسک کمر در ناحیه کمر قرار دارد. برای درک بهتر مکانیزمهای دیسک کمر و نحوه تأثیر آن بر بدن، آشنایی با آناتومی و فیزیولوژی انسان ضروری است. ستون فقرات ما از چندین مهره تشکیل شده است. قسمت پایینی ستون فقرات که به آن ناحیه کمری یا لومبار گویند، از 5 مهره بزرگ تشکیل شده است. این مهره ها وزن بالا تنه را تحمل می کنند بنابراین بزرگ تر و قوی تر از مهره های دیگر هستند.
دیسک کمر به انگلیسی
- Lumbar disc: دقیق ترین ترجمه برای “دیسک کمر به انگلیسی” این عبارت است و به دیسکی که در ناحیه کمری ستون فقرات است اشاره دارد.
- Herniated disc: معنای فتق دیسک این عبارت است. فتق دیسک زمانی اتفاق می افتد که بخشی از دیسک از جای خود خارج شود و در نتیجه به عصب فشار وارد می کند. دیسک های کمری از سایر دیسک ها بیشتر مستعد فتق هستند.
انواع دیسک کمر
دیسک کمر با توجه به شدت آسیب، محل قرارگیری و نوع آسیب، به انواع مختلفی تقسیم می شود. برای درمان و پیشگیری از انواع آسیبهای دیسک کمر، منابع آموزشی مانند کتاب تمرین در منزل برای آسیب های اسکلتی – عضلانی و آسیب های ورزشی و همچنین آگاهی از اصول آسیبشناسی دیسک کمری میتواند به شما کمک کند. مهم ترین “انواع دیسک کمر” به شرح زیر است.
- دیسک برجسته
در دیسک برجسته، قسمت خارجی دیسک (حلقه فیبروزی) ضعیف شده و هسته داخلی دیسک بیرون می زند. در این نوع دیسک، به عصب ها فشار وارد شده و باعث درد می شود.
- دیسک فتق شده
در دیسک فتق شده، بخشی از هسته داخلی دیسک از حلقه فیبروزی پاره می شود و به کانال نخاعی یا ریشه های عصبی فشار وارد می کند.
- دیسک ساقه دار
در دیسک ساقه دار، تکه ایی از هسته داخلی دیسک کاملا از حلقه فیبروزی جدا می شود و به صورت آزاد در کانال نخاعی حرکت می کند.
خطرناک ترین دیسک کمر
خطرناک ترین دیسک کمر زمانی است که شدت دیسک بالا باشد و به اعصاب نخاعی فشار زیادی وارد می کند. علائم دیسک خطرناک ضعف شدید پاها، اختلال در کنترل مثانه و روده، بی حسی و گزگز شدید و درد شدید و مداوم است.
علائم دیسک کمر خطرناک شامل نشانههایی است که میتوانند به مشکلات جدی و حتی غیرقابلبرگشت منجر شوند. اگر این علائم را تجربه کردید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- ضعف شدید در پاها: ناتوانی در راه رفتن یا ایستادن به دلیل ضعف عضلانی.
- بیحسی یا گزگز شدید در ناحیه لگن، ران و پاها: بهخصوص اگر این حس بیحسی در اطراف اندام تناسلی (سندرم دم اسب) باشد. برای اطلاعات بیشتر درباره چگونگی مدیریت علائم و پیشگیری از آسیبهای مشابه، مطالعه کتاب ستون فقرات در ورزش و یادگیری چگونگی برگشت به ورزش و یا انجام ورزش با داشتن برخی اختلالات مثل دیسک ستون فقرات و یا جراحی های ستون فقرات میتواند بسیار مفید باشد.
- از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع: مشکل در کنترل مثانه یا رودهها نشانهای از آسیب جدی به اعصاب نخاعی است.
- درد غیرقابلتحمل و مداوم: دردی که با استراحت، دارو یا تغییر وضعیت بهبود نمییابد.
- احساس سرما یا گرمای غیرعادی در پاها: که میتواند نشانه اختلال در عملکرد اعصاب باشد.
اگر هر یک از این علائم را دارید، تأخیر در مراجعه به پزشک میتواند باعث آسیبهای دائمی شود.
علائم دیسک کمر چیست؟
“علائم دیسک کمر چیست؟” دیسک کمر میتواند علائم متعددی داشته باشد که شدت آنها بسته به میزان آسیب متفاوت است. برخی از علائم دیسک کمر ممکن است در افرادی که ورزشهایی مانند تکواندو را انجام میدهند، با عوارض ورزش تکواندو تشدید شود. علائم دیسک کمر می تواند در افراد مختلف، متفاوت باشد. این علائم به شدت آسیب و محل فتق دیسک بستگی دارد. اما شایع ترین علائم دیسک کمر به شرح زیر است.
- درد کمر: درد در ناحیه پایین کمر است و با عطسه یا سرفه تشدید می شود.
- درد سیاتیک: علائم دیسک کمر در پاها شامل درد سیاتیک است که از کمر شروع شده و به سمت باسن، پشت ران و ساق پا تیر میکشد. این درد ناشی از فشار دیسک بر روی اعصاب کمری است و میتواند همراه با بیحسی، ضعف عضلانی و سوزنسوزن شدن در پاها باشد.
- بی حسی و سوزن سوزن شدن: این احساس معمولا در پاها، باسن یا یک یا دو پا ایجاد می شود.
- ضعف عضلانی: ضعف در پاها، باعث مشکل در راه رفتن یا ایستادن می شود.
- کاهش دامنه حرکتی کمر: در خم شدن، چرخیدن یا بلند کردن اجسام ممکن است مشکل ایجاد شود.
- گرفتگی عضلات: علی الخصوص پاها
- مشکلات روده ایی یا مثانه ای: در علائم دیسک کمر شدید، به اعصاب کنترل کننده روده و مثانه فشار وارد می شود و باعث ایجاد مشکلات ادراری یا مدفوعی می شود.
بررسی علل دیسک کمر
“بررسی علل دیسک کمر” نشان میدهد که عوامل مختلفی میتوانند به آسیب دیسکهای بین مهرهای منجر شوند.
- افزایش سن: با افزایش سن، دیسک ها آب خود را از دست می دهند و خشک می شوند.
- آسیب ها و ضربه ها: ضربات ناگهانی مانند، بلند کردن اجسام سنگین یا افتادن می تواند به دیسک ها آسیب وارد کند.
- حرکات تکراری و نامناسب: انجام حرکات تکراری و نامناسب مانند، خم شدن مکرر یا چرخاندن کمر می تواند به تدریج باعث آسیب به دیسک ها شود.
- چاقی و اضافه وزن: اضافه وزن فشار زیادی بر دیسک ها وارد می کند و خطر دیسک کمر را افزایش می دهد.
- ژنتیک: عوامل ژنتیکی در بعضی از افراد باعث ایجاد دیسک کمر می شود.
- ضعف عضلات هسته مرکزی: عضلات شکم و کمر می توانند از ستون فقرات محافظت کنند بنابراین ضعف این عضلات، خطر آسیب دیدگی دیسک ها را افزایش می دهد.
- سیگار کشیدن: سیگار کشیدن باعث کاهش خون رسانی به دیسک ها می شوند.
- بیماری های التهابی: برخی از بیماری های التهابی مانند، اسپوندیلیت آنکیلوزان می توانند به دیسک ها آسیب برسانند.
علت دیسک کمر در زنان
علت دیسک کمر در زنان میتواند به عوامل مختلفی مربوط باشد.
- تغییرات هورمونی: هورمون هایی که در دوران بارداری افزایش می یابند، رباط های ستون فقرات را شل می کنند بنابراین زنان را مستعد مبتلا به دیسک کمر می کند.
- بارداری و زایمان: افزایش وزن در دوران بارداری، بزرگ شدن رحم و تغییر مرکز ثقل بدن، باعث ایجاد فشار های زیادی بر روی دیسک های کمر می شود.
- ساختار لگن: لگن زنان نسبت به مردان پهن تر است بنابراین می تواند باعث تغییر تراز ستون فقرات کمری و افزایش فشار پایین کمر شود.
- عوامل روانی : استرس و افسردگی از عواملی هستند که درد و شدت علائم دیسک کمر را افزایش می دهند.
- تغییرات وزن ناگهانی : کاهش یا افزایش ناگهانی وزن بدن، به ستون فقرات فشار زیادی وارد می کند.
علت دیسک کمر در مردان
علت دیسک کمر در مردان معمولاً به فعالیتهای فیزیکی سنگین و مشاغل پرتحرک مرتبط است.
- فعالیت های فیزیکی سنگین: بلند کردن اجسام سنگین و خم شدن های مکرر، مانند مشاغلی چون، کارهای ساختمانی خطر ابتلا به دیسک کمر را افزایش می دهد.
- حوادث ورزشی: ورزشکاران به ویژه ورزشکاران وزنه برداری، کشتی و فوتبال، در معرض آسیب های دیسک کمر هستند.
- تصادفات
علت دیسک کمر در جوانان و نوجوانان
علت دیسک کمر در جوانان و نوجوانان معمولاً به عوامل مختلفی مرتبط است. فعالیتهای ورزشی مانند فوتبال، والیبال و بسکتبال میتوانند به دلیل فشار و ضربات وارده، خطر آسیب به دیسک کمر را افزایش دهند.
- آسیب های ورزشی: فعالیت های ورزشی مانند فوتبال، راگبی و بسکتبال خطر آسیب دیسک کمر را افزایش می دهند.
- بلند کردن وزنه های سنگین با تکنیک نادرست
- حوادث
- کوله پشتی های سنگین
- وضعیت نامناسب بدن: نشستن طولانی مدت در وضعیت نامناسب، خم شدن مکرر و ایستادن نامناسب در دراز مدت باعث ایجاد دیسک کمر می شوند.
- ضعف عضلات هسته مرکزی: ضعف عضلات شکم و کمر که از ستون فقرات محافظت می کنند، خطر آسیب دیدگی دیسک را افزایش می دهد.
- رشد سریع: رشد سریع استخوان ها در نوجوانی، فشار زیادی بر دیسک ها وارد می شود.
- ژنتیک
آیا بیرون زدگی دیسک کمر خطرناک است؟
“آیا بیرون زدگی دیسک کمر خطرناک است؟” در بیشتر موارد بیرون زدگی دیسک کمر خطرناک نیست و با درمان مناسب به ویژه ورزش بهبود میابد. اما با این حال، در برخی موارد اگر به موقع اقدام به درمان نکنید، شدت آن زیاد می شود و می تواند عوارض جدی تری را به دنبال داشته باشد.
ورزش مناسب برای بیرون زدگی دیسک کمر
یکی از مهم ترین درمان بیرون زدگی دیسک کمر، ورزش است. ورزش مناسب برای بیرون زدگی دیسک کمر باعث تقویت عضلات اطراف ستون فقرات، بهبود و انعطاف پذیری و کاهش درد آن می شود. اما باید بدانید هر فردی با توجه به شدت بیماری خود برنامه ورزشی متفاوتی دارد. قبل از شروع هرگونه برنامه ورزشی حتما با پزشک یا فیزیوتراپ مشورت نمایید. با این حال انواع ورزش مناسب بیرون زدگی دیسک کمر به شرح زیر است.
- تمرینات ایزومتریک: این تمرینات بدون حرکت دادن مفاصل انجام می شود.
- تمرینات کششی: کشش های ملایم عضلات همسترینگ، کمر و باسن
- تمرینات تقویت کننده: تمریناتی مانند پل، شنا سوئدی و تمرینات کگل
- یوگا و پیلاتس
سوالات متداول درباره دیسک کمر
به طور کلی درد دیسک کمر به کمر، باسن، ران، ساق پا، کف پا حتی انگشتان و یا پشت پا می زند.
در جواب به این پرسش باید بگوییم، خوشبختانه بله. در بسیاری از موارد دیسک کمر با درمان مناسب و ورزش بهبود می یابد.
خیر، دیسک کمر به طور قطعی درمان نمی شود اما با روش های درمانی مناسب مانند فیزیوتراپی، دارو درمانی، ورزش، در برخی موارد جراحی، می توان درد و علائم ناشی از دیسک کمر را به طور قابل توجهی کاهش داد.
ژنتیک تا حدودی در ابتلا به دیسک کمر نقش دارد. برخی از افراد به دلیل ساختار ژنتیکی خاص دیسک های ضعیف تر و مستعد به آسیب دارند. اما با این حال، ژنتیک تنها عامل ابتلا به دیسک کمر نیست.
بله در موارد بسیار شدید و عدم درمان به موقع، دیسک کمر می تواند باعث فلج شدن شود.
دیسک کمر ارتباط مستقیمی با کاهش وزن ندارد. کاهش اشتها، اختلالات هورمونی، بیماری های خاص یا رژیم های غذایی شدید معمولا باعث لاغری می شوند.
بله اگر دیسک کمر شدید باشد. اما نظر پزشک متخصص و قوانین نظام وظیفه شرط است.
بله دیسک کمر بیرون زده، به اعصاب فشار وارد می کند و باعث درد حتی در ناحیه زانو می شود.
خیر دیسک کمر به طور مستقیم باعث عقیم شدن نمی شود.
بله، دیسک کمر می تواند باعث ایجاد درد در ناحیه لگن شود.
بله، زمانی که دیسک بر روی عصب سیاتیک فشار وارد کند باعث اختلال در گردش خون و در نتیجه ورم پا می شود.
بله، یکی از شایع ترین علائم ابتلا به دیسک کمر، بی حسی و گزگزی پاها است.
بله، دیسک کمر باعث درد در ناحیه پهلو می شود.
دیسک کمر به طور مستقیم باعث یبوست نمی شود اما با این حال، درد مزمن ناشی از دیسک کمر ممکن است باعث کم شدن فعالیت بدنی فرد بیمار و در نتیجه ایجاد مشکلات گوارشی مانند یبوست شود.
دیسک کمر معمولاً به یکی از پاها میزند، اما در برخی موارد ممکن است هر دو پا را تحت تأثیر قرار دهد. این موضوع بستگی به محل فتق دیسک و اعصابی که تحت فشار قرار گرفتهاند دارد. اگر دیسک در سمت راست ستون فقرات آسیب ببیند، علائم مانند درد سیاتیک، بیحسی و ضعف عضلانی بیشتر در پای راست احساس میشود و اگر در سمت چپ باشد، این علائم در پای چپ بروز میکند. در موارد شدید، دیسک ممکن است به هر دو طرف فشار آورده و هر دو پا را درگیر کند.
بله، در بسیاری از موارد دیسک کمر با درمانهای مناسب مانند فیزیوتراپی، دارو درمانی، ورزش و تغییرات سبک زندگی بهبود مییابد. اما در برخی موارد که درمانهای غیرجراحی مؤثر نباشند یا آسیب شدید باشد، جراحی ممکن است مورد نیاز باشد. به طور کلی، بیشتر افراد با درمانهای محافظهکارانه بهبود مییابند، اما برای درمان مؤثر، مشورت با پزشک ضروری است.
